Η αναβλητικότητα είναι ένα από τα πιο συχνά ζητήματα που συναντάμε στην καθημερινότητα , είτε αφορά επαγγελματικές υποχρεώσεις, είτε προσωπικούς στόχους. Συχνά παρερμηνεύεται ως «τεμπελιά» ή έλλειψη πειθαρχίας, όμως στην πραγματικότητα είναι μια συναισθηματική αντίδραση, μια προσπάθεια του νου να αποφύγει κάτι που βιώνει ως δύσκολο ή απειλητικό. Όταν αναβάλλουμε, συνήθως δεν αποφεύγουμε το έργο, αποφεύγουμε το συναίσθημα που το συνοδεύει.
Τι κρύβεται πίσω από την αναβλητικότητα;
• Άγχος επίδοσης και φόβος αποτυχίας
Όταν το αποτέλεσμα «μετράει», το άγχος μπορεί να μας παραλύσει. Σκέψεις όπως «κι αν δεν τα καταφέρω;» πυροδοτούν αποφυγή. Η αναβολή λειτουργεί τότε ως προσωρινή ανακούφιση από το άγχος.
• Τελειοθηρία
Ο τελειοθηρικός τρόπος σκέψης οδηγεί στη λογική: «Αν δεν γίνει τέλειο, καλύτερα να μην ξεκινήσω». Το έργο γίνεται δυσανάλογα μεγάλο στο μυαλό μας και η αναβολή μοιάζει πιο ασφαλής.
• Δυσφορία με τη διαδικασία
Ο εγκέφαλος αναζητά την άμεση ευχαρίστηση. Αν κάτι φαίνεται κουραστικό, βαρετό ή ασαφές, ενεργοποιείται ο μηχανισμός αποφυγής.
• Υπερφόρτωση
Πολλές υποχρεώσεις ταυτόχρονα οδηγούν σε γνωστική συμφόρηση. Όταν δεν ξέρουμε από πού να αρχίσουμε, συχνά δεν αρχίζουμε καθόλου.
Ο φαύλος κύκλος της αναβολής
Η αναβλητικότητα διατηρείται μέσα από έναν επαναλαμβανόμενο κύκλο:
- Αποφεύγω το έργο
- Νιώθω πρόσκαιρη ανακούφιση
- Ενισχύεται η συμπεριφορά
- Εμφανίζονται ενοχές ή αυτοκριτική
- Το άγχος αυξάνεται
- Αναβάλλω ξανά
Το κεντρικό πρόβλημα δεν είναι η οργάνωση, αλλά η ρύθμιση συναισθημάτων και ο τρόπος που σχετιζόμαστε με τις απαιτήσεις.
Πώς μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε;
1. Μικρά, καθαρά βήματα
Σπάσε το έργο σε πολύ μικρές, συγκεκριμένες δράσεις. Όσο μικρότερο το πρώτο βήμα, τόσο πιο εύκολη η αρχή.
2. Τεχνική των 10 λεπτών
Δώσε στον εαυτό σου την άδεια να δουλέψει μόνο 10 λεπτά. Η αρχή είναι το πιο δύσκολο κομμάτι.
3. Φίμωσε τον εσωτερικό κριτή
Αν παρατηρείς σκέψεις του τύπου «πρέπει να είναι τέλειο», προσπάθησε να πεις: «Είναι αρκετά καλό για τώρα». Αυτό μειώνει την πίεση και κάνει το έργο προσβάσιμο.
4. Αναγνώρισε το συναίσθημα
Ρώτα τον εαυτό σου: Τι ακριβώς με αγχώνει; Η αναγνώριση του συναισθήματος μειώνει την έντασή του.
5. Δημιούργησε υποστηρικτικό πλαίσιο
Κλείσε ειδοποιήσεις, όρισε συγκεκριμένη ώρα και χώρο, και μείωσε περισπασμούς.
6. Ζήτα υποστήριξη όταν χρειάζεται
Αν η αναβλητικότητα επηρεάζει διαρκώς την καθημερινή λειτουργικότητα, η ψυχοθεραπεία βοηθά να εντοπιστούν βαθύτερα μοτίβα, όπως τελειοθηρία, άγχος ή χαμηλή αυτοαξία.
Η αναβλητικότητα δεν είναι αδυναμία, αλλά μήνυμα. Μας καλεί να δούμε τι φοβόμαστε, τι καταπιέζουμε και πώς μπορούμε να σχετιστούμε με τον εαυτό μας με περισσότερη κατανόηση. Όταν αντιμετωπίσουμε το συναίσθημα πίσω από την αναβολή, τότε αρχίζει και αλλάζει η συμπεριφορά.
Μπορείς να επικοινωνήσεις για να προγραμματίσουμε μια πρώτη συνεδρία, δια ζώσης ή online, σε έναν ασφαλή και υποστηρικτικό χώρο.